محمد محسن مستوفى

37

زبدة التواريخ ( فارسى )

استوار نموده ، چون قطره در دريا و غبارى در صحرا در خدمت با رفعت « 1 » كثيرا « 2 » المواهب « 3 » بندگان ثريا مكان دارا دربان ، نواب كامياب سپهر ركاب خورشيد قباب ، دستور العمل آداب و اركان ، قافله « 4 » سالار طريق رفعت و امتنان ، منتخب تقاويم انفس و آفاق ، جالس مجالس عزت و جلال از روى استحقاق ، عالم معالم فرزانگى ، واقف مواقف مردانگى ، نور حديقهء دانش ، نور حدقهء بينش ، لواى معركهء نصفت و اقبال ، ماهيچهء علم شوكت و اجلال ، گل هميشه بهار عظمت و كامروايى « 5 » ، گلشن فيض رسانى و فرمان روايى ، نوباوهء بوستان فهم و زكا ، تازه نهال گلستان عقل و صفا ، يكه‌تاز جولانگاه عرصهء شاهى ، بزم آراى انجمن آگاهى ، مسند پيراى [ 5 ] محفل عقل و شعور ، رافع لواى عدل و انصاف ، مهر سماى شجاعت در روز مصاف ، درّ صدف سلطنت و شهريارى ، گوهر شب چراغ بحرين معدلت و بختيارى ، شمسهء ايوان رفعت « 6 » و سرورى ، مهر سپهر جلالت و دادگسترى ، اعنى شاهزاده كامكار والاتبار نواب كامياب جهانبانى « 7 » رضا قلى ميرزا « 8 » كه از روز ازل به مصداق كريمه وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ « 9 » و آيه وافى هدآية تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ « 10 » مصور صور « 11 » يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ « 12 » صور اين حكايات و مضمون اين مقالات را در مرآت احوال سعادت و اقبال منوال مرتسم گردانيده بود ، جز به اهبال ديدهء تمنا و مدعا را عينك آفتاب فرمايش ساخته ايستاده بود ( ؟ ) كه به تقريب تحقيق احوال و اقوال اهل عرفان و كيفيت افعال « 13 » و اعمال سلاطين و پادشاهان و كتب تواريخ ، حسب الامر العالى مقرر فرمودند كه اين بندهء خاكسار تاريخى بعنوان اجمال و اختصار خالى از زوايد و اغلاق به طريق و ضابطهء رقوم و سياق بطىّ تحرير و قلم تقرير در آورد كه مشتمل باشد بر خلاصهء احوال انبياء و اوصياء و پادشاهان و سلاطين و آغاز و انجام دولت و ايام عمر و مدت زمان سلطنت و فرمانروايى هر يك و آثار و اختراعات و بناهايى كه از ايشان در صفحهء روزگار مانده و حسب و نسب ايشان را از حضرت خير البشر آدم على نبيّنا و عليه السلام الى يومنا هذا كه در هنگام رجوع و احتياج محتاج به تحصيل و مطالعهء كتب تواريخ نبوده ، به سهولت و آسانى بدون

--> ( 1 ) - د ، با رفعت افتاده است . ( 2 ) - آ : اكثير . ( 3 ) - د : كثيرا الموهبت . ( 4 ) - د : غافله . ( 5 ) - د : كامرانى . ( 6 ) - د : عزت . ( 7 ) - آ : نواب كامياب جهانبانى افتاده است . ( 8 ) - ملى : رضا قلى ميرزا افتاده است . ( 9 ) - سوره 2 ، آيه 213 . ( 10 ) - سوره 3 ، آيه 26 . ( 11 ) - ملى : صور افتاده است . ( 12 ) - سورهء 3 ، آيهء 6 . ( 13 ) - آ : افعال و افتاده است .